Ziynet Eşyalarının İadesi Davası: Hukuki Niteliği, İspat Yükü, Güncel Yargıtay Kararları ve Uygulamadaki Sorunlar

Boşanma davalarıyla birlikte en sık karşılaşılan malvarlığı uyuşmazlıklarından biri, ziynet eşyalarının aynen iadesi veya bedelinin tahsili talepleridir. Düğün sırasında takılan altınlar, bilezikler, kolyeler, yüzükler, takı setleri ve para niteliğindeki ekonomik değerlerin hangi eşe ait olduğu, bu eşyaların kim tarafından kullanıldığı ve iade yükümlülüğünün bulunup bulunmadığı uygulamada yoğun şekilde tartışılmaktadır.

Ziynet eşyaları, Türk Medeni Kanunu’nda özel olarak düzenlenmiş bir kurum olmamakla birlikte; Türk Medeni Kanunu, Türk Borçlar Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve özellikle Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin güncel içtihatları doğrultusunda değerlendirilmektedir.

Özellikle 2024 yılında Yargıtay’ın ilkesel içtihat değişikliği sonrasında, düğünde takılan ekonomik değerlerin tamamının otomatik olarak kadına ait olduğu yönündeki önceki uygulama terk edilmiş; daha ayrıntılı ve somut olaya dayalı bir değerlendirme benimsenmiştir. 2025 ve 2026 yılında verilen kararlar da bu yeni yaklaşımı istikrarlı şekilde sürdürmektedir.

Ziynet Eşyası Nedir? Hukuki Niteliği ve Kime Aittir?

Ziynet eşyası; ekonomik değeri bulunan ve kişisel kullanım amacı taşıyan;

• Altın bilezik
• Cumhuriyet altını
• Çeyrek altın
• Tam altın
• Kolye
• Küpe
• Yüzük
• Takı seti
• Altın zincir
• Pırlanta takılar

gibi değerleri ifade etmektedir.

Bu eşyalar, eşlerin edinilmiş mallarından farklı olarak çoğu durumda kişisel mal niteliği taşımaktadır.

Türk Medeni Kanunu’nun;

• 220. maddesi kişisel malları,
• 222. maddesi ise ispat yükünü düzenlemektedir.

Ancak ziynet alacağı davalarının temelini doğrudan TMK değil, Yargıtay içtihatları oluşturmaktadır.

Yargıtay’ın Değişen İçtihadı

Uzun yıllar boyunca Yargıtay;

“Düğünde takılan bütün ziynet eşyaları kadına aittir.”

şeklindeki ilkeyi uygulamıştır.

Ancak Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin ilkesel yaklaşım değişikliği ile birlikte artık şu esas kabul edilmektedir:

• Taraflar arasında anlaşma varsa buna uyulur.
• Yerel örf ve adet ispat edilirse buna göre değerlendirme yapılır.
• Bunlar yoksa;
  • Kadına özgü takılar kadına,
  • Erkeğe özgü takılar erkeğe,
  • Her iki cins tarafından kullanılabilecek ekonomik değerler ise kural olarak kime takıldıysa ona ait kabul edilir.

Bu değişiklik özellikle düğünde takılan para, gram altın ve yatırım amaçlı takılar bakımından uygulamayı önemli ölçüde değiştirmiştir.

Ziynet Eşyalarının İadesi Davası Nasıl Açılır? İspat Yükü ve Deliller

Ziynet eşyaları aynen mevcut ise öncelikle aynen iade talep edilir.

Aynen iade mümkün değilse;

• rayiç bedelin,
• dava tarihindeki veya bilirkişi rapor tarihindeki değerinin,

tahsili istenir.

Davaya bakmaya görevli mahkeme Aile Mahkemesidir.

Yetkili mahkeme ise genel yetki kuralları ile birlikte HMK hükümleri çerçevesinde belirlenmektedir.

Davacı Neleri İspat Etmelidir?

Davacı eş;

• hangi ziynetlerin bulunduğunu,
• bunların kendisine ait olduğunu,
• davalı eş tarafından alındığını,
• iade edilmediğini

ispat etmek zorundadır.

Bunun için;

• düğün videoları,
• fotoğraflar,
• kuyumcu kayıtları,
• banka kasa kayıtları,
• tanık anlatımları,
• bilirkişi raporları,
• mesajlaşmalar,
• WhatsApp yazışmaları,
• banka dekontları

önemli delillerdir.

İspat Yükü Neden Önemlidir?

Yargıtay’a göre ziynet eşyalarının kadının üzerinde bulunması olağan hayatın akışına uygundur.

Bu nedenle;

“Ziynetleri erkek aldı.”

iddiasını ileri süren taraf bunu somut delillerle ispatlamalıdır.

Sadece duyuma dayalı tanık anlatımları çoğu zaman yeterli görülmemektedir.

Güncel Yargıtay Kararları Işığında Ziynet Eşyalarının İadesi

Son iki yılda verilen kararlar uygulamaya önemli yön vermektedir.

• Takıların Kime Takıldığı Ayrı Ayrı Tespit Edilmelidir

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2026 tarihli kararında;

mahkemenin düğünde bulunan bütün altınları doğrudan kadına ait kabul etmesi hukuka aykırı bulunmuştur.

Mahkemeye;

• kadına takılanların,
• erkeğe takılanların,
• ortak kullanım niteliğinde olanların

ayrı ayrı belirlenmesi gerektiği belirtilmiştir.

Bu karar, yeni içtihadın en önemli örneklerinden biridir.

• Tanık Beyanı Tek Başına Her Zaman Yeterli Değildir

Bir başka kararda Yargıtay;

davacı kadının sadece tanık beyanlarına dayanmasının yeterli olmadığını,

ziynetlerin gerçekten erkek tarafından alındığını gösteren kuvvetli delil bulunmadığını belirterek davanın reddedilmesi gerektiğine hükmetmiştir.

Bu karar göstermektedir ki;

ziynet alacağı davalarında ispat standardı oldukça yükselmiştir.

• Aynen İade Talebi Önceliklidir

Yargıtay’ın 2025 ve 2026 tarihli birçok kararında;

davacı açıkça aynen iade istemişse mahkemenin doğrudan bedel hükmü kurmasının usule aykırı olduğu belirtilmiştir.

Öncelikle;

• aynen iade,
• mümkün değilse bedel,

şeklinde karar verilmesi gerekmektedir.

• Bilirkişi İncelemesi Büyük Önem Taşımaktadır

Ziynetlerin;

• ayarı,
• gramı,
• piyasa değeri,
• cinsi,

bilirkişi tarafından ayrıntılı şekilde hesaplanmalıdır.

Eksik bilirkişi incelemesi bozma sebebi olmaktadır.

Uygulamada En Çok Karşılaşılan Sorunlar ve Hak Kayıplarını Önleme Yolları

Ziynet davalarının büyük kısmı ispat yetersizliği nedeniyle reddedilmektedir.

En sık yapılan hatalar şunlardır:

1. Düğün videosunun saklanmaması

En önemli delillerden biri düğün görüntüleridir.

2. Takı listesinin hazırlanmaması

Düğünden hemen sonra hazırlanan liste ileride ciddi ispat kolaylığı sağlar.

3. Banka kasasına konulan altınların kayıt altına alınmaması

Teslim belgeleri ve kasa sözleşmeleri önemli delil niteliğindedir.

4. Kuyumcu faturalarının kaybedilmesi

Özellikle sonradan alınan bilezik ve setlerde fatura büyük önem taşımaktadır.

5. Sadece tanığa güvenilmesi

Yargıtay artık yalnızca yakın akraba tanıklarının soyut anlatımlarını yeterli görmemektedir. Somut delillerle desteklenmeyen iddiaların kabul edilme ihtimali oldukça düşüktür.

Zamanaşımı

Ziynet alacağı davalarında zamanaşımı ve talebin hukuki niteliği somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmektedir. Özellikle boşanma davasıyla birlikte veya sonrasında açılacak davalarda hak kaybı yaşanmaması için uzman bir aile hukuku avukatından hukuki destek alınması önem taşımaktadır.

Arabuluculuk Zorunlu mudur?

Mevcut mevzuat uyarınca ziynet eşyalarının iadesine ilişkin aile hukuku kaynaklı bu uyuşmazlıklarda, dava şartı olarak zorunlu arabuluculuk öngörülmemiştir. Taraflar ihtiyari olarak uzlaşabilir; ancak uyuşmazlık çözülemezse görevli Aile Mahkemesinde dava açılabilir.

Sonuç

Ziynet eşyalarının iadesi davaları, yalnızca boşanmanın fer’î sonucu olarak değil, eşlerin kişisel malvarlığı haklarının korunmasına yönelik bağımsız alacak davaları olarak da büyük önem taşımaktadır. Özellikle Yargıtay’ın son yıllarda benimsediği yeni yaklaşım, “düğünde takılan her şey kadına aittir” şeklindeki önceki uygulamayı terk ederek, tarafların anlaşmasını, yerel örf ve adeti, takının niteliğini ve kime takıldığını esas alan daha somut bir değerlendirme sistemine geçmiştir.

Bu nedenle dava açılmadan önce düğün görüntülerinin, fotoğrafların, kuyumcu kayıtlarının, banka kasa belgelerinin ve diğer tüm delillerin eksiksiz şekilde toplanması büyük önem taşımaktadır. Eksik ispat, haklı bir talebin dahi reddedilmesine yol açabilir. Güncel mevzuat ve Yargıtay içtihatları doğrultusunda hazırlanan güçlü bir dava stratejisi ise hak kayıplarının önlenmesi ve ziynet alacağının etkin şekilde tahsil edilmesi bakımından belirleyici olacaktır.