Haksız İşgal Tazminatı (Ecrimisil) davası oldukça popülerdir. Kira sözleşmesi olmadığı halde taşınmazda oturan kişi hakkında nasıl yol izleneceği sıkça sorulmaktadır. Eğer taşınmazda oturan kişi herhangi bir hakka dayanmadan, örneğin kira, intifa yahut benzeri yararlanma sözleşmeleri olmadan taşınmazda oturuyorsa, oturan kişiden ecrimisil yani haksız işgal tazminatı istenebilir.
Haksız İşgal Tazminatı Davası (Ecrimisil Davası) Nedir?
Ecrimisil davası, kötü niyetli zilyedin kiralanmaya elverişli eşyayı alıkoyması ve haksız olarak kullanması dolayısıyla hak sahibinin uğradığı zararların tazmini davasıdır.
Haksız İşgal Tazminatı Davası (Ecrimisil Davası) Kanuni Dayanağı Nedir
Haksız işgal davası Türk Medeni Kanunu’nun 995. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre;
“İyiniyetli olmayan zilyet, geri vermekle yükümlü olduğu şeyi haksız alıkoymuş olması yüzünden hak sahibine verdiği zararlar ve elde ettiği veya elde etmeyi ihmal eylediği ürünler karşılığında tazminat ödemek zorundadır. İyiniyetli olmayan zilyet, yaptığı giderlerden ancak hak sahibi için de zorunlu olanların tazmin edilmesini isteyebilir.”
Haksız İşgal Tazminatı Davası (Ecrimisil Davası) Şartları Nelerdir?
Mal sahibinin ecrimisil talep edebilmesi için aranan genel şartlar şunlardır:
- Haksız işgalin varlığı
- İşgal edenin kötü niyetli olması
- Zararın meydana gelmesi
- Haksız işgal ile zarar arasında illiyet bağının bulunması
Haksız işgalin varlığından söz edebilmek için, eylemin hak sahibinin rızası veya herhangi bir hukuka uygunluk sebebi olmadan gerçekleştirilmesi gerekir. Bu eylem sonucu hak sahibinin zarara uğramalıdır.
İşgalcinin kötü niyetli olmasından anlaşılması gereken ise, malın haksız olarak kullanıldığını bilmesi veya bilebilecek durumda olmasıdır. TMK’nın 3. Maddesi uyarınca, “ancak durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimse iyi niyet iddiasına bulunamaz”.
Haksız İşgal Tazminatı Davası (Ecrimisil Davası) İçin Zamanaşımı Süresi
Ecrimisilin hukuki niteliği haksız fiildir. Ancak Yargıtay yerleşik kararlarında ecrimisil tazminatının süresini TBK kapsamında genel zamanaşımından farklı olarak 5 yıl ile sınırlamıştır.
Diğer bir anlatımla davalı zamanaşımı itirazını ancak dava tarihinden itibaren geriye dönük 5 yıllık ecrimisile hükmedilir.
Mirasçılar Arasındaki Haksız İşgal Tazminatı (Ecrimisil) Davası Bakımından İntifadan Men Koşulu
Paydaşların birbiri aleyhine ecrimisil davası açabilmesi için öncelikle intifadan men şartının gerçekleşmesi gerekmektedir. İntifadan men, mirasçının diğer mirasçı ya da mirasçılara hakkından fazlasını işgal etmesi nedeniyle itirazda bulunmasıdır.
İntifadan men, ecrimisil talebinden önce davacı paydaşın davaya konu taşınmazdan ya da gelirinden yararlanma isteğinin davalı paydaşa bildirilmesiyle sağlanmış olur. Bildirimin nasıl yapılacağına dair bir şekil şartı bulunmamaktadır. Örneğin ihtarname çekilmesi, icra takibi başlatılması, ortaklığın giderilmesi davası açılması vb. her türlü delille ispatlanabilir.
Bazı özel durumlarda intifadan men şartı aranmaksızın mirasçıların ecrimisil talep edebilmesi mümkündür. Bunlar:
- Ortaklık konusu ve ecrimisil istenilen malın doğal ürün veren ya da kiraya verilerek hukuksal semere elde edilen yerlerden olması. Örneğin meyve bahçesi, işyeri, konut gibi.
- Kamu kurumlarının mala paydaş olması,
- Paydaşlar arasında ortaklık konusu mala ilişkin kullanım anlaşmasının bulunması,
- Davacı tarafından diğer paydaşlar aleyhine daha önce bu taşınmaza ilişkin, elatmanın önlenmesi, ortaklığın giderilmesi, ecrimisil ve benzeri davalar açılması veya icra takibi yapılmış olması.
Haksız İşgal Tazminatı Davası (Ecrimisil Davası) Bakımından Davacı ve Davalı Kimlerdir?
Davacı yan haksız işgale maruz kalan ve mal üzerinde hak sahibi olan kişidir. Haksız işgal tazminat davası yalnızca mülkiyet sahibi kişiler tarafından değil, sınırlı ayni hak sahibi kişiler tarafından da açılabilir. Bu durumda paylı ya da elbirliği halindeki mülkiyete tabi paydaşların her birinin de dava açma hakkı mevcuttur.
Davalı taraf ise malı alıkoyan ve haksız olarak kullanan kimsedir.
Haksız İşgal Tazminatı (Ecrimisil) Davası Görevli ve Yetkili Mahkeme
Haksız İşgal Tazminat Davasında görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise davalının yerleşim yeri mahkemesidir. Ayrıca ecrimisil haksız eylem olarak kabul edildiğinden, HMK m.16 uyarınca haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.
Haksız İşgal Tazminatı (Ecrimisil) Nasıl Hesaplanır?
Haksız olarak işgal edilen eşyanın veya taşınmazın kiraya verilmesi durumunda elde edilebilecek gelir ecrimisil bedelidir. Kira geliri dışında haksız işgal sonucu eşyada bir zarar meydana gelmişse, ortaya çıkan zarar ve zarar nedeniyle yoksun kalınan kazanç da talep edilebilecektir. Bu bedeli bilirkişiler araştırmaları sonucunda hesaplayacaklardır.
Tarlada haksız işgal tazminatı (ecrimisil bedeli) hesaplamasında hem kira bedeli hem de elde edilebilecek ürünlerin gelir miktarı göz önünde bulundurulur.
Taşınmazların haksız işgal tazminatı belirlenirken taşınmazın imar durumu, büyüklüğü ve vasfı, taşınmazın konumu, arazinin verimi, emsal kira bedelleri vb. hususlara dikkat edilir.
Haksız İşgal Tazminatı (Ecrimisil) Hakkında Emsal Kararlar
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2020/720 E., 2021/802 K. sayılı kararında Haksız İşgal Tazminatı (Ecrimisil) ile ilgili özetle:
“Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında; yargısal uygulamada kullanımın aslî veya fer’i ya da dolaylı ve dolaysız biçimde gerçekleşmesinin mülkiyet hakkının korunmasında engel teşkil etmediği gibi, ecrimisil getirebilecek bir taşınmazda sürekli kullanım ve uzun süreli bir işgal iradesi ile tasarruf ve yararlanma hâlinin de ecrimisil tayini için yeterli olduğu, dosya kapsamında davacı tanığı …’ın ifadesinde dolgu ve düzeltmenin davalı tarafından yapıldığının belirtildiği, davalı işletmesine gelen araçların park edebileceği davalıya ait bir alanın bulunmadığı, müşterilerinin araçlarını başkasının taşınmazındaki bir alana park ettiğinin davalı tarafından bilinmediğinin kabul edilemeyeceği, bu konuda mülkiyet hakkı sahibinden değil karşı yanın gerekli dikkat ve özeni göstermesi, hakkı olmadığını belirlediği anda da bu yerden elini çekmesinin beklendiği;
Yasal düzenlemeler, yargısal uygulama ve tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde davalının davacının taşınmazına haksız olarak el attığı ve bu nedenle ecrimisille sorumlu tutulması gerektiğinden yerel mahkemenin direnme kararının yerinde olduğu, ecrimisil miktarının denetlenmesi için dosyanın Özel Daireye gönderilmesi görüşü ileri sürülmüş ise de, bu görüş Kurul çoğunluğunca benimsenmemiştir.”
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 2021/4581 E. , 2021/1562 K. Sayılı kararında Haksız İşgal Tazminatı (Ecrimisil) ile ilgili özetle:
“Kural olarak, men edilmedikçe paydaşlar birbirlerinden ecrimisil isteyemezler. İntifadan men koşulunun gerçekleşmesi de, ecrimisil istenen süreden önce davacı paydaşın davaya konu taşınmazdan ya da gelirinden yararlanmak isteğinin davalı paydaşa bildirilmiş olmasına bağlıdır. Ancak, bu kuralın yerleşik yargısal uygulamalarla ortaya çıkmış bir takım istisnaları vardır.
Bunlar; davaya konu taşınmazın kamu malı olması, ecrimisil istenen taşınmazın (bağ, bahçe gibi) doğal ürün veren yada (işyeri, konut gibi) kiraya verilerek hukuksal semere elde edilen yerlerden olması, paylı taşınmazı işgal eden paydaşın bu yerin tamamında hak iddiası ve diğerlerinin paydaşlığını inkar etmesi, paydaşlar arasında yapılan kullanım anlaşması sonucu her paydaşın yararlanacağı ortak taşınmaz veya bölümlerinin belirli bulunması, davacı tarafından diğer paydaşlar aleyhine daha önce bu taşınmaza ilişkin, elatmanın önlenmesi, ortaklığın giderilmesi, ecrimisil ve benzeri davalar açılması veya icra takibi yapılmış olması halleridir.
Bundan ayrı, taşınmazın getirdiği ürün itibariyle de, kendiliğinden oluşan ürünler; biçilen ot, toplanan fındık, çay yahut muris tarafından kurulan işletmenin yahut, başlı başına gelir getiren işletmelerin işgali halinde intifadan men koşulunun oluşmasına gerek bulunmamaktadır.
Yine paydaşlar arasında yapılan kullanım anlaşması sonucu her paydaşın yararlanacağı ortak taşınmaz veya bölümlerinin belli bulunması durumunda, davacı paydaş tarafından davalı paydaş aleyhine bu taşınmaza ilişkin elatmanın önlenmesi, ortaklığın giderilmesi, ecrimisil ve benzeri dava açılması hallerinde yine intifadan men koşulu aranmaz.
Bu nedenle, davaya konu taşınmazlar yönünden sayılan istisnalar dışında intifadan men koşulunun gerçekleşmesi aranacak ve intifadan men koşulunun gerçekleştiği iddiası, her türlü delille kanıtlanabilecektir. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 27.02.2002 gün ve 2002/3-131 Esas, 2002/114 Karar sayılı ilamı)
Somut olayda ise; tarafların paydaş olduğu, muris adına kayıtlı, fındık bahçesi nitelikli dava konusu taşınmazın tamamının davalı tarafından kullanılmakta olduğu, davacının kullandığı ya da kullanabileceği bir alan bulunmadığı, taraflar arasında rızai taksim ya da fiili bir kullanım durumunun bulunmadığı hususları göz ardı edilerek, hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporu alınmak suretiyle dosya esası hakkında hüküm tesis edilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirmeyle ve eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hükmün bozulmasını gerektirmiştir.”
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi’nin 2020/1314 E., 2021/4866 K sayılı kararında Haksız İşgal Tazminatı (Ecrimisil) ile ilgili özetle:
“Ecrimisil hesabı uzmanlık gerektiren bir husus olup, taşınmazın niteliğine uygun bilirkişi marifetiyle keşif ve inceleme yapılarak ve taleple bağlı kalınarak haksız işgal tazminatı miktarı belirlenmelidir. Alınan bilirkişi raporu, somut bilgi ve belgeye dayanmalı, tarafların ve hakimin denetimine açık, değerlendirmenin gerekçelerinin bilimsel verilere ve HMK’nin 266 vd. maddelerine uygun olmalıdır.
Eğer, özellikle arsa ve binalarda kira esasına göre talep varsa, taraflardan emsal kira sözleşmeleri istenmeli, gerekirse benzer nitelikli yerlerin işgal tarihindeki kira bedelleri araştırılıp, varsa emsal kira sözleşmeleri de getirtilmeli, dava konusu taşınmaz ile emsalin somut karşılaştırması yapılmalı, üstün veya eksik tarafları belirlenmelidir.
İlke olarak, kira geliri üzerinden ecrimisil belirlenmesinde, taşınmazın dava konusu ilk dönemde mevcut haliyle serbest şartlarda getirebileceği kira parası, emsal kira sözleşmeleri ile karşılaştırılarak, taşınmazın büyüklüğü, niteliği ve çevre özellikleri de nazara alınarak yöredeki rayiçe göre belirlenir. Sonraki dönemler için ecrimisil değeri ise ilk dönem için belirlenen miktara ÜFE artış oranının tamamının yansıtılması suretiyle bulunacak miktardan az olmamak üzere takdir edilir.
İntifadan Men İhtarname Örneği
İZMİR .. NOTERLİĞİNE
İHTARNAME
KEŞİDECİ : ..
VEKİLİ : Av. Berk KABAAĞAÇLI – Av. Emre ŞENTÜRK – Av. Ali Rıza DOĞAN
Mansuroğlu Mah. 1593/1 Sk. No:10 D:64 İnce Plaza Bayraklı/İZMİR
MUHATAP : ..
KONU : Haksız işgalin durdurulması ve ecrimisil tazminatının ödenmesi talebimizdir.
AÇIKLAMALAR
Sayın Muhatap,
- Müvekkilimin murisi yaklaşık 3 sene önce vefat etmiş olup, … adresindeki taşınmaza müvekkilim ile elbirliği mülkiyetine sahip bulunmaktasınız.
- İşbu taşınmazı tarafınıza intikalinden itibaren haksız olarak işgal etmekte ve taşınmazdan yararlanmaktasınız. Bu süreçte müvekkilime herhangi bir ödemede bulunmadığınız sabittir.
- Müvekkilim ile tarafınız arasında herhangi bir kullanım anlaşması da bulunmamaktadır.
- Açıklanan sebeplerle … adresindeki taşınmaza yönelik olarak tarafınızı hissemiz oranında intifadan men etme zorunluluğumuz hasıl olmuştur. Ek olarak, taşınmazın günümüze kadar tarafınızca kullanılarak kiraya verilmesi sebebiyle elde ettiğiniz kira gelirlerinin müvekkilimin payı oranında kendisine ödenmesini talep ediyoruz. Aksi halde tarafımızca ecrimisil davası ikame edileceğini ve bunlardan doğan yargılama giderleri ile vekalet ücretlerinin tarafınıza yükletileceğini, doğmuş ve doğacak her türlü hak ve alacaklarımız ile fazlaya ilişkin her türlü hak ve alacaklarımız saklı kalmak kaydıyla ihtaren bildiririz.
İHTAR EDEN VEKİLİ
İle ilgili. Berk KABAAĞAÇLI
Haksız İşgal Tazminatı (Ecrimisil) davasıyla ile ilgili daha detaylı bilgi almak için bize buradan ulaşabilirsiniz.
Add a Comment